Սիրելի երգդ տասնյակ անգամներ լսելուց հետո կարող է դառնալ սովորական, հերթական անգամ ֆիլմի նույն դրվագը դիտելիս նույն զգացումները չես ապրի: Իսկ եթե 40 եւ ավելի տարի նույն փողոցով գնաս ու գաս, վերեւ ու ներքեւ անես, այն էլ քեզ համար կդառնա առօրեական՝ իր շենքերով, շքամուտքերով ու մյուս ծանոթ անկյուններով։

Բայց մի քանի մտածմունք ճանապարհից հետդ տուն կտանես՝ քաղաքի աղմուկի, աղտոտված օդի, ծառերի սակավության ու քո անուշ ու տաք հիշողությունների ստվերներով պարուրված։

Սեպտեմբերի 25-ին «Զանգակ» գրատունը հյուրընկալել էր Արա Թադեւոսանին եւ Լուսինե Հովհաննիսյանին՝ կիսվելու իրենց ստեղծագործություններում տեղ գտած հիշողություններով։

«Բաղրամյանով վերեւ-ներքեւ» գրքի հեղինակ Արա Թադեւոսյանն այս անգամ խուսափել է դասական շնորհանդեսային տարբերակից՝ այն վերածելով քննարկման, որի ընթացքում ներկաները փորձել են հասկանալ, թե որտեղ են հատվում եւ որտեղ են տարբերվում «Երեւա, երեւա, Երեւանն» ու նրա հեղինակած գիրքը։

Երկու տարբեր ձեռագրերով գրքերն ինչ-որ խաչմերուկում հանդիպում են, իրար ձեռքով անում ու շարունակում իրենց ճանապարհը։ Երկուսում էլ կգտնեք սիրելի դպրոցի, ուսուցչի կամ որեւէ շենքի մասին ինչ-որ դրվագ, բայց դրանք իրարից շատ տարբեր կլինեն, թեեւ ֆիզիկապես ոչ այնքան հեռու։ Հեղինակները հավատում են, որ 90-ականներն ավելի համով էին։ Լուսինե Հովհաննիսյանի համար հիմա Երեւանում զբոսնելը դժվար է. ասում է՝ ոչ մի հարազատ բան չի մնացել իր սիրելի անկյուններից, շուրջն օտար է թվում։

Արա Թադեւոսյանը եւս զգում է փոփոխություններն իր շուրջ, սակայն, չնայած որոշ տհաճ հանգամանքներին, միեւնույն է, շարունակում է սիրել քաղաքը։ Լուսինեի համար պարզապես ավելի ջերմ է հիշել իր մանկությունը. «Ես սիրում եմ «սովետի» էն մասը, որտեղ իմ ծնողները ջահել էին, ու ես երեխա էի»։

Խոսակցության ընթացքում բազմաթիվ զուգահեռներ անցկացվեցին երկու գրքերի միջեւ՝ դպրոցներ, բակային հարաբերություններ, ընկերներ, Բաղրամյան պողոտա, կինոթատրոններ, ուսուցիչներ եւ այն մարդիկ, որոնք ժամանակի ընթացքում դարձել են իրենց Երեւանի անբաժանելի մասը։

Արա Թադեւոսյանի խոսքով՝ այդ նմանությունները պատահական չեն. Երեւանը համեմատաբար փոքր քաղաք է, իսկ երկու հեղինակներն էլ նույն ժամանակաշրջանի եւ միջավայրի մարդիկ են:

Հետաքրքրականն այն է, որ լսարանը եւս ներգրավվեց զրույցում: Օրինակ՝ գրող-հրապարակախոս Տիգրան Պասկեւիչյանը կարդաց 1996 թվականին գրված երեք գործ՝ նվիրված Բաղրամյան պողոտային, որը ղազախ Ջամբուլի պատվին կոչել էր «Ջամբուլատորիա»։ Իհարկե, զավեշտական էին բանաստեղծությունները, որոնցում ժամանակի ամենաիրական նկարագրություններն էին։

Փիլիսոփա Աշոտ Ոսկանյանը պատմեց, որ դպրոցական տարիներին ընկերոջ հետ հաճախ այցելում էին նոր կառուցվող շինությունների տարածք եւ ամեն անգամ հետեւում, թե քանի քար է ավելացել։ Քաղաքի հիշողությունը միայն մարդկանցով չէ պայմանավորված. «Տոպոգրաֆիան, շենքերը եւ մարդկանց պատմությունները միասին են ստեղծում քաղաքի ամբողջական պատկերը»։

Լրագրող Մարկ Գրիգորյանը դասավանդել է Արա Թադեւոսյանին: Պատմում է, որ գիրքը կարդալիս հասկացել է, թե որքան մեծ պատասխանատվություն է ուսուցիչ լինելը.«Շատ լավ գիրք է: Ինձ դուր է եկել։ Դու այսպես դաս ես տալիս ամեն օր։ Հետո գիրք ես գրում Երեւանի մասին, հետո ինքն է գրում, այսինքն՝ մենք այս զուգահեռ արահետներով գնում ենք»։
 

Տեքստը՝ Անահիտ Ամիրխանյանի

Լուսանկարները՝ Դավիթ Ղահրամանյանի

Նյութի աղբյուր՝ https://bravo.am/news/80196