Հոկտեմբերի 8-ին կանադացի ստեղծագործող 76-ամյա Էնն Քարսոնը գրականության ոլորտում արժանացավ 2026 թվականի Նոբելյան մրցանակի: Նրան մրցանակ շնորհվեց «համարձակ և հնարամիտ ստեղծագործության համար, որը դասական ավանդույթի հետ խաղային երկխոսության մեջ ստեղծել է ժամանակակից գրականության նոր ձևեր»: Էննը գրականության Նոբելյան մրցանակի արժանացած 123 դափնեկիրներից 19-րդ կինն է։
Հին հունական գրականության և դիցաբանության խոր իմացությունը Քարսոնի ստեղծագործություններում միահյուսվում է ժամանակակից մարդու սիրո, ցանկության, ինքնության ու կորստի փորձառություններին: Նրա գրականությունը ընթերցողին առաջարկում է ոչ թե պատրաստի պատասխաններ, այլ ծանոթ զգացմունքներին ու պատմություններին նորովի նայելու հնարավորություն:
Նրա ձեռագրին ծանոթանալու համար կարող եք սկսել «Կարմիրի ինքնակենսագրությունը» (Autobiography of Red) գրքից: Այն չափածո վեպ է, որը կամուրջ է կառուցում կլասիցիզմի և արդիականության, պոեզիայի և արձակի միջև՝ ընթերցողին տանելով թևավոր, կարմիր հրեշ Գերիոնի հոգու խորքերը։ Քարսոնի վերջին ժողովածուներից են Nox-ը, որը հրատարակվել է 2010 թվականին: Գիրքն ավանգարդիզմին բնորոշ տարրեր ունի, այն ծալվող ակորդեոնի տեսք ունեցող տուփ է, որը հեղինակի նոթատետրի վերարտադրությունն է։ Քարսոնը կազմել էր այդ նոթատետրը եղբոր մահից հետո։ Ավելի ուշ գործերից են “Red Doc”-ը (2013) և “Float” (2016) գրքերը։
Կանադայի վարչապետը ևս անդրադարձել էր իրադարձությանը՝ նշելով, որ սա «հպարտության պահ է Կանադայի համար»:
Peoetry Foundation-ը նրան նկարագրում է որպես հեղինակ, որի աշխատանքը գրեթե անհնար է տեղավորել մեկ ժանրի մեջ․ նա գրում է բանաստեղծություն, էսսե, արձակ, դրամատիկական տեքստեր, նովել, քննադատություն, թարգմանություններ և նույնիսկ օպերային լիբրետոներ:
Բանաստեղծ-քննադատ Ստեֆանի Բըրթի հետ զրույցում Քարսոնը խոստովանել է, որ հոգու խորքում իրեն ավելի շուտ վիզուալ, ոչ թե տեքստային արվեստագետ է համարում։
«Կարծում եմ՝ մինչև քսան տարեկանս գրեթե չէի գրում, որովհետև նկարում էի։ Պարզապես նկարում էի, և երբեմն, երբ փոքր էի, դրանց վրա նաև ինչ-որ բաներ էի գրում, բայց հիմնականում ինձ հետաքրքրում էր նկարչությունը։ Ես երբեք ինձ գրող չեմ համարել»,- ասել է Քարսոնը։
Վերադառնալ